Technisch weer

Met collega Ton loop ik in het Luttenbergerven. De zon schijnt en de temperatuur is goed, dus we laten de mailbox voor wat ie is en combineren even een aantal klussen in het veld. Dit weertype wordt bij ons trouwens technisch weer genoemd😉 weer voor `technische’  buitenklussen. Ik vraag me af of Gerrit Hiemstra dit weertype kent.

Gentiaanblauwtje-klokjesgentiaan-knoopmier

In het Luttenbergerven groeit onder andere de klokjesgentiaan. Bij de klokjes gentiaan hoort een bijzonder vlindertje, namelijk het gentiaanblauwtje. Dit vlindertje legt haar eitjes op de klokjesgentiaan en daar gaan we naar op zoek. Wanneer de larven uit de eitjes komen doen ze zich tegoed aan de sapstromen van de bloem. Eenmaal volgegeten veranderen de larven in poppen en laten zich op de grond vallen.

De poppen scheiden nu een heerlijke geur uit die onweerstaanbaar is voor de knoopmier. Moederlijk draagt deze mier de heerlijk ruikende pop van het gentiaanblauwtje mee het mierennest in. Hier kan de pop prima vorstvrij overwinteren. In het voorjaar komt de vlinder uit de pop. Dit is een spannend moment. De vlinder moet nu zo snel mogelijk uit het mierennest zien te  komen om niet opgegeten te worden. Eenmaal uit het mierennest kan de vlinder zo’n maand lang rustig rondvliegen, dan moeten er in juli/augustus weer eitjes gelegd worden op de klokjesgentiaan en zo is de cirkel rond.

gentiaanblauwtjes

Gentiaanblauwtjes. Foto: Bas van Noord

Teambuilding

Wat een prachtige samenwerking hè? Zij hebben elkaar nodig. Is de bloem er niet, dan kan de vlinder haar eitjes niet kwijt. Zijn de mieren er niet, dan zullen de poppen bevriezen in de winter. Alles moet kloppen voor het voortbestaan van deze vlinder. Echte teambuilding vereist dus!

In gedachten zie ik onze teambuildingsdagen voor me. De meest vreemde opdrachten kregen we, om te leren samenwerken. Samen zo snel mogelijk een hoge toren bouwen met boomstammen en met een collega op je rug geblinddoekt tussen bekertjes water naar de overkant. Wij hebben zelfs chocolaatjes met gedroogde meelwormen gegeten om grenzen te verleggen….

Ik hoor het gentiaanblauwtje in gedachten zuchten……raar volk die mensen. Je zorgt gewoon dat er knoopmieren en klokjesgentianen zijn en klaar.

klokjesgentiaan met eitjes

Klokjesgentiaan met eitjes (de eitjes zijn de kleine witte puntjes). Foto: Bas van Noord

Beheer

Zo gewoon is het niet. Helaas gaat het minder goed met het gentiaanblauwtje. Op veel plekken worden geen eitjes meer gevonden.

Gelukkig in het Luttenbergerven wel en daar kwamen we voor. Door vakkundig beheer en samenwerking met de vlinderstichting en vele vrijwilligers die aantallen en soorten vlinders monitoren doen we er hier alles aan om het gentiaanblauwtje te houden.

Ine Nijveld, boswachter Publiek Sallandse Heuvelrug

Bloeiend vogelnestje

In een eerder blog schreef ik al over de zomerse bloemenpracht langs wegen en in de velden.

Op de overgang van zomer naar herfst is er nog steeds veel te beleven aan kleuren en geuren. De zomerbloeiers bloeien nog. Tegelijkertijd kondigt de herfst zich al voorzichtig aan in de paarsgekleurde heide en in de felrode bestrossen van de lijsterbes. Alle planten gaan na een zomer vol groei en bloei in het zaad. Elk jaar vind ik het weer wonderlijk hoeveel manieren van zaadverspreiding en er soorten zaadvormen zijn. Van luchtige paardenbloemparachuutjes tot en met de zware vallende walnoten. Van zaadjes in flinterdunne vliesjes tot en met zaadjes met weerhaakjes die in vachten van dieren of sokken van wandelaars vervoerd worden.

Op dit moment staat de wilde peen prachtig in bloei en in het zaad. De peen is een schermbloemige. Tijdens de zaadvorming veranderd het witte platte scherm echter van vorm. Bij een uitgebloeid en zaadvormend exemplaar zien we dat het scherm met vruchten zich naar boven tot een holte vervormd. Het scherm lijkt dan op een vogelnestje. Aan de zaadjes zitten kleine weerhaakjes. Al in 1485 vindt men in het boek ‘Gart der Gesundheit’ de naam Fogelnest. Zaad en wortel worden al eeuwen lang in de geneeskunde gebruikt. De zondagse naam Daucus carota verwijst er naar. Daucus komt van het Griekse daio en wil zeggen: ik verwarm, omdat de zaden een verwarmende invloed hebben. En carota van de  saffraankleurige penwortel (caroteen). De gedroogde wortel werd vroeger ook gebruikt als surrogaat voor de toen dure koffie.

Bloeiend vogelnestje 20160808_151849 (2)

Foto: Anja Nijssen

Een andere bijzonderheid van deze plant is het purperkleurige hartje midden in het scherm. Het waarom van het voorkomen van één of meerdere donkergekleurde bloempjes vormt nog steeds een raadsel. Is het om insecten te lokken? In ieder geval is het een duidelijk herkenningsteken zodat vergissing met bijvoorbeeld het enigszins op peen gelijkende duizendbladscherm niet mogelijk is.

En kijk ook eens naar de bladeren. Valt het u op hoe de bladeren lijken op het loof van onze wortelen bij de groenteman?

Ik vind het een mooie gedachte dat deze ‘gewone’ bermplant al sinds het begin van onze jaartelling beschreven en gebruikt werd. Levende geschiedenis die groeit en bloeit en zich eeuw na eeuw verder verspreidt.

Met vriendelijke natuurgroeten, IJsselboswachter Anja Nijssen

Laat niet als dank…….

Graag schrijf ik artikeltjes. Bijgaande foto heeft echter nauwelijks woorden nodig. Zelf ben ik opgevoed met de al uit 1926 stammende tekst uit een ANWB mediacampagne. Nog steeds actueel en zelfs nog steeds zeer nodig. Ondanks een verbeterde gescheiden afvalinzameling, kliko’s en kringloopwinkels.

Enig idee hoeveel ergernis, hinder en extra (onnodig) werk afvaldumpingen in de natuur met zich meebrengen? Veel tijd en geld wordt samen met het afval weggegooid. Ontzettend jammer. We hadden er ook mooiere dingen voor kunnen doen. Help ons onze leefomgeving mooi en veilig te houden!

Laat niet als dank...Huisvuil in het bos IMAG0164 (2)

‘Laat niet, als dank,
Voor ‘t aangenaam verpoozen,
Den eigenaar van ‘t Bosch
De schillen en de doozen’

Met vriendelijke natuurgroeten, IJsselboswachter Anja Nijssen

In het zonnetje gezet

Deze week mochten we in het Infocentrum IJssel Den Nul de 125.000 bezoeker verwelkomen. De eer viel te beurt aan de heer Aart Groenewold uit Diepenveen. Hij werd feestelijk ontvangen door de gastheer en gastvrouw van het Infocentrum, mijzelf als vertegenwoordigster van Staatsbosbeheer en de voorzitster van het Olster Erfgoed. De blij verraste heer Groenewold ontving namens alle participanten van het Infocentrum een mooi boeket bloemen en een passend boek over de IJssel.

in het zonnetje gezet

Foto: Bertus Mensink

Het grappige was dat de heer Groenewold geen toevallige vakantiegast was, maar vaker het Infocentrum bezoekt. Deze locatie is immers ook een perfectie plek om een overlegje te combineren met een lekker kopje koffie in het restaurant of op het terras aan het water. Of om een zomerse duik te nemen in het natuurbad de Lange Kolk. Of om de wisselende tentoonstelling te bekijken. Of om een leuk cadeautje te kopen in het winkeltje.

Honderdvijfentwintig duizend bezoekers ontdekten de vele mogelijkheden op deze locatie al. Mogen we u binnenkort ook begroeten?

Met vriendelijke natuurgroeten,

IJsselboswachter Anja Nijssen

Laatste der Mohikanen?

Grote vuurvlinder. Foto: Egbert Beens

Grote vuurvlinder. Foto: Egbert Beens

De grote vuurvlinder, een icoon van het moeras, één van de meest zeldzame vlindersoort in Nederland.

Wereldwijd gezien komt hij alleen nog voor in De Weerribben en de Rottige Meente in Friesland. Een bijzondere vlinder met veel aantrekkingskracht voor de vlinderspotters. Jaarlijks zie ik ze gaan “de vlinderspotters” gewapend met verrekijker en dure camera trekken ze De Weerribben in. Op zoek naar die prachtige gekleurde vlinder, oranje vurige kleur aan de bovenzijde van de vleugels en aan de onderzijde grijs blauw. Een prachtige verschijning waar ik en mijn collega’s ieder jaar weer ongelofelijk blij van worden als de eerste grote vuurvlinders weer worden waargenomen.

Om te voorkomen dat deze soort uitsterft heeft de vlinderstichtging samen met staatbosbeheer een plan opgesteld om de soort optimaal te beschermen. Beheermaatregelen worden aangepast om het gebied zo vlinder vriendelijk te houden. Dit betekend in de praktijk dat er trekgaten worden graven, bos wordt verwijderd, verzuurde rietlanden worden geplagd en het maaibeheer wordt aangepast. Voorafgaande aan deze maatregelingen wordt er jaarlijks door een grote groep vrijwilligers geïnventariseerd waar de waardplant, de waterzuring zich bevinden en worden de afgezette eitjes op de bladeren geteld. De locaties worden nauwkeurig in kaart gebracht.

Met de rietlandbeheerders wordt afgesproken dat er later gemaaid wordt en daar waar de planten gemarkeerd zijn wordt er om heen gemaaid. Op deze manier kunnen de vlinders hun eitjes blijven afzetten, de rupsen hun voedsel vinden en veilig overwinteren, waarna ze in mei–juni verpoppen en in juli-aug weer fladdert door het moeras aan een nieuwe cyclus kunnen beginnen.

Egbert Beens,
Boswachter Nationaal Park Weerribben-Wieden
Noordwest Overijssel

Wil je meer weten over de grote vuurvlinder bezoek dan de expositie van de grote vuurvlinder in het buitencentrum van Staatsbosbeheer in Ossenzijl.

Bewegende paarse heide

Augustus is het moment om te genieten van de paarse heidevelden.
Boswachter Denny maakte er een vlog over…

Zomerboeket

Groot is het verschil tusschen wegrand en waterkant. Het water bevordert den plantengroei en waarborgt een veilige standplaats, de weg is droog en stoffig, druk betreden en bereden, vol avonturen en gevaar. Alleen taaie en weerbare planten kunnen het daar uithouden, het teere schone vlucht naar de stille afgelegen oorden van moeras en bosch, hei en duin.
Maar tegenspoed verhoogt de levenskracht, de wegplanten zijn dan ook van alle markten thuis en verspreiden zich over de heele wereld.
Bestaat er een tevredener plant dan de weegbree? Geen bodem is haar te schraal of te hard. Dagen blijft ze bedolven onder ’t stof of onder tonnen en kisten, zonder dat ’t iets schijnt te deren. Is de verdrukking ten einde, dan groeit de plant weer voort.
Citaat Verkade album Zomer Jac. P. Thijsse 1907.

Foto: Anja Nijssen, wegberm

Foto: Anja Nijssen, wegberm

Als ik op de ringweg van Zwolle tussen de vele ronkende auto’s en vrachtwagens voor de verkeerslichten sta te wachten laat ik mijn blik over de prachtig bloeiende wegbermen gaan. De vertellingen en bovenstaande regels uit het Verkade zomeralbum schieten me te binnen. Stoffige wegen? Tonnen en kisten? Weegbree op het pad? 1907 lijkt lang geleden als ik zo om me heen kijk. In ruim honderd jaar is er veel veranderd. De stoffige landwegen hebben plaatsgemaakt voor ringwegen en autobanen. Paard en wagen voor snelle auto’s en vrachtwagens. En toch… ze bestaan nog. De stoffige zandwegen. Ook in Salland. En wat vroeger spontaan groeide wordt nu door plantsoenen diensten ingezaaid langs bijvoorbeeld de ringweg in Zwolle. Ik sla even af en maak een foto. Prachtig bloeien nu overal de zomerbloeiers. Zoals Pastinaak, vroeger als groente gebruikt. De Peen met zijn mooi samengevouwde nestjes, of op de wat vochtiger grond de schitterende paars gekleurde Kattestaart, het gele Vlas, Margrieten, Kamille, Boerenwormkruid en Wilgenroosjes. Het is echt feest in de natuur. Tussen alle tinten groen springen de kleurige bloemen goed in het oog. Een zomerboeket met alle kleuren van de regenboog. Geniet ervan. Ook als u via geplaveide wegen naar uw werk rijdt. Of tijdens uw vakantie of weekenden als u wat meer tijd heeft om onze prachtige natuurterreinen te bezoeken. Overal is het zomerse kleuren- en geuren feest te beleven.

Met vriendelijke natuurgroeten,
IJsselboswachter Anja Nijssen